Yazı Detayı
10 Haziran 2020 - Çarşamba 00:32 Bu yazı 200 kez okundu
 
ÜÇ BÜYÜK MATEMATİK DEHASI: "KERİM ERİM, CAHİT ARF, NAZIM TERZİOĞLU"
TARİH VE SİYASET YAZARI IŞIL YÜREKSİZ
oz.turkhayathaber@gmail.com
 
 
Kerim Erim 1 Şubat 1894 yılında İstanbul’da doğmuştır. İlköğrenimini Halep’te yapmıştır.
Orta öğrenimini kısmen özel olarak evde ve kısmende sınavla girdiği Hendese-i Mülkiye’nin ilk 
sınıflarında yapmıştır. Yüksek öğrenimini Yüksek Mühendis Mektebi’nde yapmış, 1914 yılında 
mezun olmuştur. Aynı yıl matematik okumak için Berlin Üniversitesi’ne gönderilmiş ve 22
Ağustos 1919’da Erlangen’de ‛‛Über die Tragheitsformen eines Modulsystems”başlıklı tezini 
savunarak doktora imtihanını geçirmiştir. Türk tarihinde ilk doktoralı Türk matematikçi olarak 
yer almıştır. Yüksek matematik alanında öğretimin yaygınlaşması ve çağdaş matematiğin 
gelişmesinde etkili olmuştur. Mekaniklerin matematik esaslarına dayandırılarak ülkemizde ilk 
matematik doktorası yöneten bilim adamı ünvanına sahip olmuştur. Kerim Erim daha sonra 
İstanbul Üniversitesi’nde Fen Fakültesi dekanı ve analiz alanında profesör olmuştur. Yeni 
temellenen Türkiye’de temel matematik alanında ilk makaleyi o yazarak cumhuriyetimizin 
matematik bilimine de ilk katkıyı sağlamıştır. 1928 tarihinde İtalya’da düzenlenen Matematik 
Kongresi’ne doktora tezinin sonuçlarını sunarak yayımlamıştır. Kerim Erim matematikle 
bağlantılı olarak matematik felsefesi ve fizik felsefesi gibi alanlarda da çok sayıda kitabı ve 
makaleyi cumhuriyete ve bilim dünyasına kazandırmıştır. Diferansiyel geometri, fonksiyonlar 
teorisi, elastisite ve plastisite dallarında kendisi gibi pekçok matematikçi yetiştirmeyi amaç 
edinmiştir.
Arşivleri incelediğimizde Kerim Erim’in o dönemin ünlü fizikçilerinden çağa 
damgasını vuran Albert Einstein ile görüştüğü ve sonrasında görüşmelerini ‛‛Einstein ile Bir 
Saat’’
adlı makalesinde açıkladığını görmekteyiz. Kerim Erim bu makalede eşyanın en genel ve basit 
yönünü inceleyen ve bilimlerin zorunlu olarak vazgeçilmezi olan matematiksel önermelerin 
netliği ve ispatlanabilirliğine sokaktaki akılsız bir adamın bile hiç tereddüt etmeden inandığını
söyleyerek, bir nevi matematiğin ne kadar güvenilir ve objektif bir bilim olduğunun da altını 
çizer. Einstein ise bu makalede matematiğin hem yetenek hem de ilgi isteyen bir çaba olduğunu 
şöyle bir benzetme ile açıklamıştır: ‘’Nasıl ki bir müzik parçasını anlamak için müzik 
yeteneğinin olması gerekliyse matematik için de buna benzer bir yeteneğin olması 
gereklidir.’’  sözleriyle Einstein’in matematiğin yetenek boyutuna dikkat çekmesi bu bilimin 
sınırsız göstergelerini anlatmaktadır.
Matematiği yaşam tarzı haline getiren önemli matematikçilerimizden olup, 
 
1910’da 
Selanik’te doğan Cahit Arf yüksek öğrenimini Paris’te Ecole Normale Superieure’de 
tamamladı. Galatasaray Lisesi’nde Matematik öğretmeni, İstanbul Üniversitesi Fen 
Fakültesi’nde doçent adayı olarak çalıştı. 1938 yılında Göttingen Üniversitesi’nden 
doktorasını aldıktan sonra da İstanbul Üniversitesi’nde görevini sürdürdü. 1943’te profesör,
1955’te ordinaryüs profesör oldu. Bu arada Maryland Üniversitesi’nde misafir profesör olarak 
çalıştı ve Mainz Akademisi muhabir üyeliğine seçildi. 1962 yılında İstanbul Üniversitesi’nden 
ayrılarak bir yıl süreyle Robert Kolej’inde öğretim üyeliği yaptı. 1964-1966 yıllarında 
Princeton’da Instutite for Advanced Study’de araştırmalarını sürdürdü. California 
Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1967 yılında yurda dönerek Orta Doğu 
Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü’nde çalışmaya başladı. Kerim Erim’le aynı 
kadrodaki Cahit Arf 1938 yılında Almanya’ya doktorasını yapmaya giderken üzerinde 
çalışmayı düşündüğü problem ‘’çözülebilen cebirsel denklemlerin bir listesini yapmaktı.’’ 
Doktora danışmanı ünlü matematikçi Hasse ile birlikte sayılar teorisinde çok özel bir yeri olan 
‘’local cisimlerde dallanma teorisine’’ dünya çapında katkılarda bulunmuştur. Cahit Arf’ın 
danışmanı ile ortaklaşa bulduğu bazı sonuçlar bugün matematik literatüründe ‘’Hasse-Arf 
Teoremi’’ olarak geçmektedir. Doktorasından sonra hocası Hasse’nin tavsiyesi üzerine bir yıl 
daha üniversitede kalıp zor bir problemin çözümüne katkıda bulundu. Bugün dünya matematik 
literatüründe ‘’Arf İnvariantları’’ olarak tanımlanan teori 1941’de popüler matematik yayını 
Crell Journal’da yayımlanır ve Cahit Arf’ın da dünyaca tanınmasında ilk adımlardan biri olur. 
Bu çalışma günümüzde cebirsel ve diferansiyel topolojide ve geometri de hala yerini 
korumaktadır. Cahit Arf’ın dünyaca önemli çalışmalarından bir üçüncüsü ise 1949 yılında 
Proceeding of London Mathematical Society’de yayımlanan ‘’Arf Halkaları’’ ve bunların 
kapanışlarına ‘’Arf Kapanışları’’ adını veren çalışma ile çok önemli bir problemi daha çözmüş
oldu. Cahit Arf 26.12.1997 yılında İstanbul’da matematikle ilgili htiklerini şöyle açıklar:
‘’Matematik endüktif (tümevarımsal) bir bilimdir ve bu endüktif bilim sonsuz kümeler için 
gereklidir. Bu sonsuzlukları endüktif bir şekilde kavrıyoruz ve kavradığımız zaman da o 
sonsuzluğu hissediyoruz. Sınırsızlığı ise bize mutluluk veriyor, çünkü ölümü 
unutuyoruz…herkes ölümsüz olduğunu htiği alanda çalışmak ister. Ben de matematikte 
kendimi ölümsüz htim.
Cahit Arf, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Bilim 
Kurulu Başkanlığı’nda bulundu ve bu kurumun kurulması ve gelişmesi yönünde emek 
harcadı.1980 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden kendi isteğiyle emekli oldu.1985-
1989 yılları arasında da Türk Matematik Derneği’nin başkanlığını yürüttü,ayrıca TÜBİTAK’ın
‛Doğa Turkish Journal of Mathematics’ ile ‛Turkish Journal of Mathematics’ adlı dergilerinde 
yayın kurulu üyeliklerinde de bulundu.Ölümüne dek TÜBİTAK’ın Marmara Araştırma 
Merkezi’nde ve Bebek-İstanbul’daki evinde matematik çalışmalarını sürdürdü.
 
Bir çok matematiksel çalışmanın önünde çığır açan Nazım Terzioğlu (Kayseri, 1328/1912 -
Silivri, 20 Eylül 1976) ilk öğrenimini, doğum yeri olan Kayseri'de yapmış, İstanbul'da başladığı 
orta öğrenimine İzmir'de devam ederek 1930'da İzmir Lisesi'nden mezun olmuştur. Ord. Prof. 
Dr. Cahit Arf ve Prof. Dr. Tevfik Oktay Kabakçıoğlu (1910-1971) gibi değerli matematik 
bilginlerinin de mezun olduğu İzmir Lisesi, o sıralarda Türkiye'nin en iyi matematik 
öğretmenlerine sahipti. Nazım Terzioğlu’nun matematik alanında böylesine başarılı bir liseden 
mezun olması matematik ilgisinin okul yıllarında etkili olduğunu göstermektedir.O yıllarda 
Atatürk'ün isteği ile başarılı gençler yüksek öğrenim için devlet tarafından yurtdışına 
gönderiliyordu. Terzioğlu da bu amaçla düzenlenen sınavı kazanarak, Milli Eğitim Bakanlığı adına matematik öğrenimini görmek üzere Almanya'ya gitmiştir.Göttingen ve Münih 
üniversitelerinde yüksek öğrenimini bitirmiş ve doktorasını dönemin ünlü matematikçisi Prof. 
Dr. Constantin Caratheodory'nin (1873-1950) danışmanlığında yapmıştır. Almanya'daki 
öğrenimini bitirdikten sonra yurda dönen Terzioğlu, 1937 yılında, İstanbul Üniversitesi Fen 
Fakültesi Matematik Enstitüsü'nde Riyazi Mihanik ve Yüksek Hendese asistanı olarak göreve 
başlamıştır.Matematik kariyerine,1942'de doçent olması ve ertesi sene naklen, yeni kurulan 
Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Enstitüsü Profesörlüğüne atanması takip 
etmiştir.Bu fakültede iki yıl çalıştıktan sonra, profesör olarak İstanbul Üniversitesin’deki
görevine dönmüştür (1944). 1950-1952 yıllarında Fen Fakültesi Dekanlığı yapmıştır.
Türkiye’de matematik bilimi için bir çok çalışmalar yaparak matematiğin hız kazanmasında 
etkili bir yere sahip olan Nazım Terzioğlu matematiğin ülke genelinde ilerlemesini sağlamış ve 
açılan kurumlara öncülük ederek matematiğin önemine vurgu yapmıştır.Terzioğlu, bu yıllarda 
ülkemizin büyük eksikliğini duyduğu bazı bilimsel kurumların kuruluşunu gerçekleştirmiştir. 
Bunlar, İstanbul Üniversitesi Jeofizik Enstitüsü, İstanbul Baltalimanı'nda Hidrobiyoloji 
Enstitüsü ve Uludağ'da Prof. Dr. Adnan Sokullu ve Prof. Dr. Sait Akpınar ile birlikte kurduğu 
Kozmik Şura Enstitüsü'dür. Fen Fakültesi Dekanlığı'nın ardından aynı fakültede Matematik 
Enstitüsü Analiz Kürsüsü Başkanlığı'na getirilmiştir (1953). Matematik biliminde insanların 
faydalanması için gerekli çalışmalarda bulunan ve bu amaçla da, Karadeniz Teknik 
Üniversitesi (KTÜ)'nin kuruluşunda büyük emeği geçen Terzioğlu, 1965-1967 yıllarında, 
İstanbul Üniversitesi'ndeki görevini korumakla birlikte, önce vekaleten, sonra da asaleten bu 
üniversitenin kurucu rektörlüğünü yapmıştır. Karadeniz Teknik Üniversitesi'nde, Türkiye'nin 
ilk Temel Bilimler Fakültesi'ni kurma şerefi O'nundur. Bu kapsamda üniversitelerin ülke 
geneline yayılmasında önemli bir yere sahiptir.1967'de İstanbul Üniversitesi Fen 
Fakültesindeki görevine dönen Terzioğlu, 1969 ve 1971 yıllarında İstanbul Üniversitesi 
Rektörlüğü'ne seçilmiş ve bu görevini iki dönem sürdürmüştür (28 Ekim 1969 - 28 Ekim 1971 
ve 28 Ekim 1971 – 31 Mayıs 1974). Rektörlüğünün ilk yıllarında, Şehzade Camii manzumesine 
ait tarihi imaret binasını Vakıflar'dan tahsisen alarak restore ettirmiş ve buraya son sistem bir 
matbaa yerleştirerek, 6 Ağustos 1971'de Fen Fakültesi Matematik Araştırma Enstitüsü adıyla 
hizmete sokmuştur. Bu enstitüde yabancı ülkelerden bağış ve satın alma yoluyla sağladığı 2.000 
ciltlik bir matematik kütüphanesi de kurmuştur.Nazım Terzioğlu’nun tarih ile matematiği 
birleştirme etkisi matematik kütüphanesini önemli bir tarihi eser olan Şehzade Camii'ne 
kurmasıyla açıklanabilir.Ölümünden sonra, Fen Fakültesi'nin teklifi üzerine, "Nazım Terzioğlu 
Matematik Araştırma Enstitüsü" adını alan enstitü günümüzde de çalışmalarını 
sürdürmektedir.
1961 yılında ise öğrencileri için matematik yarışmaları başlatarak matematik 
biliminin yayılmasına katkıda bulunmuştur. Nazım Terzioğlu’nun Türkiye’ye bilimsel 
anlamda kazandırdığı önemli katkıları arasında Union Balkanique des Mathematicians olarak 
tanınan ve İkinci Dünya Savaşı öncesinde kurulan Balkan Matematikçileri Birliği’nin 1966-
1971’de iki dönem başkanlığını yaparak bu birliğin canlanmasını sağlamıştır. 29 Mayıs 
1972’de İstanbul’da düzenlenen Balkan Matematikçileri Kongresi’nin de başkanlığını 
yürütmüştür. Türkiye’ye yaptığı en önemli katkılardan bir diğeri ise ülkemizi uluslararası 
Matematik Birliği’ne (International Mathematical Union) üye yapması olmuştur. Böylece matematik adına dünya çapında oluşan ilerlemeleri bu kapsamı takip etmenin Türkiye’de 
matematik biliminin ilerlemesinde katkı sağlaması için önemli bir etkiyi gözler önüne sermiştir.
 
Sonrasında 1948 yılında Cahit Arf, Kerim Erim, Nazım Terzioğlu, Hamit Dilgan, Ali Yar, 
Ferruh Şemin, Lütfi Biran, Sali Murat Özdilek gibi matematikçiler Türk Matematik 
Derneği’nin kurulmasında öncü rolü oynadılar. Matematik alanında böylesine önemli bir 
kurumun var olması matematiğin yurt içinde çekiciliğini artırmayı, matematiksel bilim 
dallarının gelişmesini ve yurt çapında yaygınlaşması gibi daha birçok önemli misyon 
üstlenmiştir. 1963 yılında kurulan Tübitak yurt içinde açtığı matematiksel alanlarla ilgili 
enstitüler ile matematik biliminin gelişmesine katkı sağlamakla birlikte yurt içi ve yurt 
dışındaki öğrencilere matematik alanında teşvik edici burslar da vermektedir. Tübitağa bağlı 
kurulan Feza Gürsey Enstitüsü’nde fizik ve matematik araştırmaları yurt içi ve yurt dışındaki 
bilim insanlarının katılımı ile gruplar şeklinde yapılmaktadır. Özellikle Feza Gürsey Enstitüsü 
günümüzde en yoğun matematiksel çalışmaların yapıldığı merkezlerin başında gelmektedir.
 
Etiketler: ÜÇ, BÜYÜK, MATEMATİK, DEHASI:, "KERİM, ERİM,, CAHİT, ARF,, NAZIM, TERZİOĞLU",
Yorumlar
Ulusal Gazeteler 1
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Başakşehir FK
63
0
3
9
18
30
2
Trabzonspor
58
0
3
10
16
29
3
Sivasspor
54
0
6
9
15
30
4
Galatasaray
52
0
5
10
14
29
5
Beşiktaş
50
0
9
5
15
29
6
Fenerbahçe
49
0
9
7
14
30
7
Alanyaspor
48
0
8
9
13
30
8
Göztepe
38
0
12
8
10
30
9
Gaziantep FK
38
0
10
11
9
30
10
Antalyaspor
37
0
11
10
9
30
11
Kasımpaşa
36
0
14
6
10
30
12
Gençlerbirliği
32
0
14
8
8
30
13
Denizlispor
32
0
14
8
8
30
14
Yeni Malatyaspor
29
0
15
8
7
30
15
Çaykur Rizespor
29
0
16
5
8
29
16
Kayserispor
28
0
15
7
7
29
17
Konyaspor
27
0
12
12
5
29
18
MKE Ankaragücü
25
0
15
10
5
30
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı