301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
19 Ekim 2019 - Cumartesi 00:14 Bu yazı 196 kez okundu
 
“Devrinin kudretli söz ve fikir ustadı -Nesimi zirvesi” 
İIAHE BAYANDUR (ALİYEVA) ARAŞTIRMACI AZERBEYCAN
 
 
Bildigimiz gibi, Azerbaycan Respublikasının Prezidenti cenab İlham Aliyev 2018. yılında Türk dünyasının büyük, mütefekkir şairi İmadeddin Nesimi’nin anadan olmasının 650. yılı münasebetilyle kararname imzalamıştır.
 
 Söz konusu kararnameye uygun olarak 2019 yılı Azerbaycan da Nesimi yılı olarak ilan edildi. Azerbaycan Respublikası “Ziyalı Ocağı” İctimai Birliği faaliyyetlerini bu kararnamede ileri gelen meselelerin hayata geçirilmesi doğrultusunda çalışmalar yapıyor. Tabii ki, bu çalışmalarda Birliğe desteği Azerbaycan Respublikasının Prezidenti yanı sıra Gayri Hükumet Teşkilatlarına Devlet Desteği Şurası veriyor.   
 
İmadeddin Nesimi gibi söz ustadının fikir sahibinin, filozofun bu gün yüksek seviyede anılması onun asıl hakikatte de ebediyaşar bir  şair olduğunun açık göstergesidir. Nesimi bütün devirlerin şairidir. Zamanının söz sahibi, fikir sahibidir.  
 
Nesimi eserlerinde insan idraki, insanlık makamında kendini anlamaya dayanıyor. Nesimi’ye göre manevi yüksekliğin dört merhaalesini, şeriati layığınca benimseyen, seçtiyi tarikat  yolunda inancla yürüyen, onu insanlar arasında yayan, edep, erkanı ile cemiyete örnek olan ve en sonunda, bütün hayatını, emelini ilahi aşk ile yaşayan, çarpışan insan hakka mutlak şekilde kavuşacaktır.
 
 İlahi aşkı hayatının yaşam biçimi olarak seçen beşer evladı, kamillik mertebesine ulaşan insandır. Nesimi, düşüncesinde  hesap ediyordu ki, insan yalnız ve yalnız idrakın büyüklüğü ile küllü kainatın sırlarına vakıf olabillir. Bu yolda ise ona en yakın yardımcı kendi hocası, ustadı, müridi rehberi olacaktır. Farkedişine, idrakına hayranlık duyduğu Fezlullah Neimi de bu yolda İmadeddin Nesimi’nin hocası ve müridi olmuştur. 
 
Nesimi ilahi aşk yoluna varınca bu yolun tehlikeli olduğunu biliyordu. O biliyordu ki, XI asırda sufizmin kurucusu Mansur Hallac’ı bu tarıkatı yaydığı için idam etmişlerdi. O hocasının, Fezlullah Neimi’nin idam edilmesinin dehşetini de yaşamıştı. Lakin çıkdığı yoldan dönmemişti, korkmamıştı. Gözlerini kırpmadan, dizlerini bükmeden dar ağacına kadar mağrurca yürümüştü. O ölümü ile ölümsüzlük kazanacağını da biliyordu. Şahadete varacağı mekanda yüceleceğini de, hakka varacağından da haberdardı. Ona göre, var sesi ile bütün dünyaya: 
 "Bendə sığar iki cihan, ben bu cihana sığmazam, 
Gövheri-lamekan benim, kövnü mekana sığmazam.” diyerek haykırıyordu.
 
Arzusu, meramı, maksadı insanların aynı, eşit hukuklu toplumda yaşaması olan Nesimi’nin buna sözün asıl manasında hakkı var idi. Bu büyük deha yer yüzünün çiçeklenmesi yolununun, kamillikten, bütünlükten geçtiğini  vurguluyordu. Onun istekleri insanlığa, toplumun çiçeklenmesine hizmet ediyordu. O her yanı saran sahtekarlığa, yalana, hileye karşı çıkıyordu. İnsanları pişmanlığa, cahilliye karşı mücadeleye sesliyordu. Nesimi’ nin kendisi de bu cahilliğin, bilgisizliğin, iftiranın kurbanı oldu. 
 
“Zahidin efsanesindən soydular nahak beni, 
Hak bilir senden, şeha, sahib nazarlar ağrımaz. 
Zahidin bir parmağın kessen dönüp hakdan kaçar, 
Gör bu gerçek aşiğı ser-pa soyarlar ağrımaz.”
  Bildiğimiz gibi, Nesimi’nin yaşadığı devirde Azerbaycan Teymurilerin işkali altında idi ve geniş halk kitlesi tarafından silsileli şekilde halk isyanları baş gösterdi. Halk boyunduruk altında yaşamayı kabul etmiyordu. Akıllı sözün, fikrin mevcutluğu halkı öz iradesini göstermeye teşvik ediyordu. İmadeddin Nesimi’nin bir birinden değerli fikirleri ve bu fikirlerin toplandığı şiirler, Nesimi’ den konuşulmasın ve ondan ilahiler gazeller okunmasın.
 O zaman bütün edebi, siyasi, felsefi bakışları ile düşünen beyinlerin rağbetini kazanan hurufilik tarikatinin faal tebligatçısı Fezlullah Neimi ile Bakü de görüşünce, hurufilik hakkında büyük teessüratlar uyandırıyor. Nesimi hurufilik eğitimini kabul ediyor.
  Nesimi’nin ictimai ve siyasi bakışları onun kaleme aldığı gazellerinde de kendisini gösteriyor. Gazelleri ile beraber kendisi de uzun ve meşakatli bir yola çıkıyor. Bu yol Nesimi’ yi ölümsüz edecek, idamına ferman verdirecek, ebediyet ufuklarında parlatacaktı.
 Bir nüansı hususuyetle vurgulamak gerekir ki, Nesimi Azerbaycan poeziyasında ictimai, siyasi felsefenin kurucusudur. Şirvan’dan Tebrize kadar, Anadolu’dan Karaman’dan, Diyarbakır’dan, Ankara’dan  Bursa’ya kadar, Halep’ e kadar şiirleri sevilerek, dillerde, ağızlarda gezen Nesimi sözünün gücü, kudreti bir çok ilim ve edebiyat bilim adamlarınca değerlendirilmiştir. XVI. yüz yılda yaşamış olan alim Latifi  yazıyordu ki, "Türk şeiri ilə ilk  önce Nasimi şöhret tapmışdır”.  
 
“Allahu Akbar, ey senem hüsnünde hayran olmuşam, 
Qövsü küzehdir kaşların, yayine kurban olmuşam”.
 Nesimi’ nin birce bu sözlerle, bu inançla başlayan gazeli onun dinsiz, imansız olmadığının açık örneğidir. Bu misralar Nesimi’ye şer, bühtan atanlara tutarlı bir cavabdır. Aydın fikir, derin mana, rengarenk obrazlar, benzetme ve mecazlar Nesimi sanatını sevdiren, onun şöhretini  ellere, dillere düşürendir. Onun şiirlerini okuyan insan ister istemez felsefi düşüncelerin tesirinde kalıyor. Mukaddes varlık ve yaradılanlarla ilgili derin fikirlere dalıyor. Ve bu fikirlerin koynunda aradığını bulmaya çalışıyor.
 Şair bütün kainata sual dolu nazarla yaklaşıyor. Dünya ve insan mevzusu. Orta yüzyılları düşündüren bu suallar, şairi de bütün yaradıcılığı boyu düşündürüyor. Nesimi öz yaradıcılığında köhne şark ve garp ilmi düşüncesini birleştiren mütefekkir gibi yüceliyor. Bedii söz sanatının bir birinden güzel incilerini yaratıyor. Azerbaycan edebiyatı tarihini yeni bir üslup, deyim tarzı, yeni suret ve tablolarla zenginleştiriyor.
  Onun hayat sevgisi ve duygularını aks etdiren nağme ve ezgileri içerik olarak da dil, üslub itibari ile de samimi ve aydındır. Şairin bu kabilden olan şiirlerinde kullandığı istişare, mecaz, benzetme, bedii abartmaları çok çeşitli elvan və rengarenktir. Ana dilinden alınan bu bedii ifadeler canlı dilimizin kendisi gibi, aydın ve güzeldir. Pınar suyu gibi saf ve şeffaftır, deniz incisi kimi parlak ve değerlidir. 
 
“Yüzünü benden nihan etmek dilersin, etmegil! 
Gözlerim yaşın rivan etmek dilersin, etmegil! 
Bergi-nesrin yüzre mişkin zülfünü sen dağıdıb, 
Aşiqi bixaniman etmek dilersin, etmegil!”
Sufi dünya görüşü ile Türk dünyasında önemli yer tutan şairlerden Celaleddin Mevlana da, Yunus Emre’ de, Alişir Nevai de Nesimi ile ayni dini bakışları paylaşıyorlar. Ama Nesimi fikirlerini daha açık ve haykırarak söylediyi için onlardan daha farklıdır. Bu makamları Mevlana’ nın, Emre’ nin, Nevai’nin yaradıcılığı ile yakından ilgilenirken görmek mümkündür.
 
 Nesimi’nin yaratıcılığı ilmi keşiflerle zengin olan fikirlere dayanıyor. “Sığmazam” gazelinin tahlili bu dediklerimizin bariz örneğidir.
 Kendisinin güçlü sözü, değerli felsefi fikirleri, aydın dünya görüşü ile zengin poeziya nümuneleri yaratan, İmadeddin Nesimi şimdi bu ilahi istidadı ile bu günümüze kadar muhabbet ve ihtiramla hatırlanıyor, anılıyor seviliyor.  
                                                                                                        
 
İlahe BAYANDUR (ALİYEVA) 
Araştırmaçı 
Yazı Azerbaycan Respublikası Prezidenti yanında QHT-lere Dövlət Desteği Şurasının maliye desteği ile “Ziyalı Ocağı” İctimai Birligi tarafindan “Nesimi felsefesinin beynelhalk tabliği istikametinde tedbirlerin teşkili”  layihesi çerçevesinde yayınlanıyor. 
 
 
Etiketler: “Devrinin, kudretli, söz, ve, fikir, ustadı, -Nesimi, zirvesi” ,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
İstanbul
Parçalı Bulutlu
Güncelleme: 12.11.2019
Bugün
15° - 22°
Çarşamba
13° - 24°
Perşembe
15° - 25°
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
İstanbul

Güncelleme: 12.11.2019
İmsak
06:12
Sabah
07:39
Öğle
12:53
İkindi
15:32
Akşam
17:57
Yatsı
19:19
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Sivasspor
21
0
2
3
6
11
2
Fenerbahçe
20
0
3
2
6
11
3
Trabzonspor
19
0
2
4
5
11
4
Alanyaspor
19
0
2
4
5
11
5
İstanbul Başakşehir
19
0
2
4
5
11
6
Galatasaray
19
0
2
4
5
11
7
Beşiktaş
18
0
3
3
5
11
8
Yeni Malatyaspor
18
0
3
3
5
11
9
Gaziantep FK
15
0
4
3
4
11
10
Çaykur Rizespor
14
0
5
2
4
11
11
Göztepe
13
0
4
4
3
11
12
Konyaspor
13
0
4
4
3
11
13
Kasımpaşa
12
0
5
3
3
11
14
Antalyaspor
11
0
6
2
3
11
15
Antalyaspor
11
0
6
2
3
11
16
Denizlispor
11
0
6
2
3
11
17
Gençlerbirliği
10
0
5
4
2
11
18
Gençlerbirliği
10
0
5
4
2
11
19
MKE Ankaragücü
9
0
6
3
2
11
20
MKE Ankaragücü
9
0
6
3
2
11
21
Kayserispor
7
0
6
4
1
11
22
Kayserispor
7
0
6
4
1
11
Arşiv Arama
Haber Yazılımı